در آن مورد متفقند . واقدى و ابو مخنف به نقل از اصحاب خود و مداينى و ابن دأب « 1 » به نقل از مشايخ خود - با اسنادى كه ما براى رعايت اختصار آن را حذف مىكنيم و چون در بيشتر كتابهاى ايشان آمده است به همان اكتفاء مىكنيم - اين گونه نوشته‌اند كه چون عايشه و طلحه و زبير با همراهان خود - كه گروهى از بنى اميه و كارگزاران عثمان و گروهى از قريش بودند - از مكه بيرون آمدند تا خود را به بصره رسانند ، شتابان راه پيمودند تا به بصره رسيدند و در جايى بنام حفير ابو موسى « 2 » فرود آمدند . اين خبر به عثمان بن حنيف رسيد كه در آن هنگام از سوى امير المؤمنين على ( ع ) كارگزار بصره بود . در آن هنگام حكيم بن جبله پيش او بود و پرسيد : چه خبر ؟ گفت : خبردار شدم كه اين قوم در حفير ابو موسى فرود آمده و پايگاه ساخته‌اند . حكيم بن جبله « 3 » به عثمان بن حنيف گفت : اجازه بده هم اكنون براى نبرد با آنان بروم كه من در اطاعت امير المؤمنين على هستم . عثمان به او گفت : اكنون از اين كار دست بدار تا نخست كسانى را پيش آنان روانه كنم و پيامى بفرستم . حكيم انا للّه و انا اليه راجعون بر زبان آورد و گفت : اى عثمان ! به خدا سوگند در اين صورت هلاك خواهى شد . عثمان به گفتار او توجه نكرد و به عمران بن حصين « 4 » و ابو الاسود دؤلى « 5 » پيام فرستاد و آن دو را خواست . چون آمدند ، موضوع آمدن آن قوم به بصره و فرود آمدن آنان در

--> ( 1 ) ابو الوليد عيسى بن يزيد بن بكر بن دأب ( در گذشتهء 171 ه ق ) از محدثان و علماى نسب در قرن دوم هجرى و از ملازمان مهدى و هادى عباسى بوده است . براى اطلاع بيشتر رجوع كنيد به دانشنامهء ايران و اسلام ، مقالهء شارل پلا ؛ ص 556 . م ( 2 ) حفير در ده ميلى و حفر ابو موسى در بيست و شش ميلى بصره است ، رجوع كنيد به الاعلاق النفيسه ، ترجمهء دكتر حسين قره‌چانلو ، تهران ، 1365 ه ش ؛ ص 210 . م ( 3 ) حكم يا حكيم ( به صورت مصغر ) از اصحاب پيامبر ( ص ) است و در جنگ جمل از ياران امير المؤمنين بوده و كشته شده است ، رجوع كنيد به استيعاب ( در حاشيهء اصابه ) ؛ ج 1 ، ص 324 م . ( 4 ) عمران از اصحاب پيامبر ( ص ) است ، در سال فتح خيبر مسلمان شد و در جنگهاى پس از آن شركت داشت و به سال 52 ه ق در بصره در گذشت . رجوع كنيد به اين اثير ، اسد الغابه ؛ ج 4 ، ص 137 . م ( 5 ) ظالم بن عمرو كه بيشتر به كينهء خود ( ابو الاسود ) معروف است از بزرگان تابعان و دانشمندان و ادباى بصره است . براى اطلاع بيشتر رجوع كنيد به ابن حجر ، اصابه ؛ ذيل شمارهء 4329 . م